گل مغربي با نام عموميEvening primrose كه در عربي حشيشه الحمار ناميده مي شود، گياهي است دو ساله به ارتفاع حداكثر تا 5/1 متر كه برگ هايي بزرگ، ساده، دندانه دار و با كناره موج دار دارد. اندام هوايي اين گياه پوشيده از تار است. گل ها درشت، قيف مانند و به رنگ زرد روشن هستند كه چهار كاسبرگ دارند.
يكي از ويژگي هاي اين گياه آن است كه هر گل چهار پرچم كوتاه و چهار پرچم بلند دارد و ديگر اين كه كاسبرگ هاي گل به گلبرگ ها نچسبيده اند و به سمت پايين خميدگي دارند. همچنين ريشه ي اين گياه، گوشتدار و به رنگ قرمز مي باشد.
گل مغربي احتمالا از آمريكاي شمالي به ديگر نقاط دنيا راه يافته است و چون گل ها هنگام غروب شكفته مي شوند، به گل مغربي معروف شده است. قسمت مورد استفاده ي گياه اكثرا ريشه و دانه ي آن است. دانه ها حدود 20 درصد روغن دارند كه به روغن گل مغربي مشهورند. اين گياه در ايران نمي رويد، ولي محصولات روغن آن در فرآورده هاي مهمي استفاده مي شود.
تركيبات مهم:
دانه هاي گل مغربي حاوي 14 درصد روغن ثابت به نام "اوي نينگ پرايم روزاويل" يا OEP است. اين روغن 50 تا 70 درصد سيس لينولئيك اسيد و 7 تا 10 درصد سيس گامالينولنيك اسيد(GLA) در خود دارد. گل مغربي در شرايط سني و آب و هوايي مختلف داراي مقادير مختلفي از GLA است. همچنين در اين گياه تركيب سيس 6 و 9 و 12 اوكتاتري انوليك اسيد وجود دارد. تركيبات ديگر اين گياه شامل مقادير كمي اولئيك، پالمتيك و استئاريك اسيد، استروئيدها، كامپسترول و بتاسيتوسترول مي باشد.
داروشناختي و اثرات مهم:
اسيدهاي چرب ضروري(EFAS) براي ساخت ساختمان سلول ها و پيش ساخت پروستاگلاندين ها بسيار با اهميت هستند. پروستاگلاندين ها نيز به نوبه ي خود در تنظيم عمل متابوليسم بدن دخالت دارند. EFAS مواد بيولوژيكي فعالي هستند كه قسمتي از چربي هاي اشباع نشده را تشكيل مي دهند. كارشناسان معتقدند كه مصرف EFAS در كاهش مشكلات قلبي – عروقي مؤثر است. با توجه به اين كه EFAS در بدن ساخته نمي شود و حتما بايد از راه غذا آن را تأمين كرد، بنابراين توصيه مي شود بين 1 تا 3 درصد از مجموع كالري جذب شده EFAS باشد. سازمان جهاني ميزان مصرف EFAS را براي زنان حامله، زنان شيرده و كودكان تا 5 درصد توصيه مي كند. تحقيقاتي كه بر روي حيوانات انجام شده نشان مي دهند كه حذف EFAS از غذا باعث نوعي بيماري شبيه اگزما و يا ريزش مو مي شود. همچنين تأثير نامطلوبي بر وي بافت هاي پيوندي دارد، روند بهبود زخم را كند مي كند و باعث كاهش قدرت ايمني بدن، ناباروري(خصوصا در مردان)، فساد چربي ها در كبد، آسيب هاي روده اي، به هم خوردن و كاهش تعادل آب بدن و در نتيجه آسيب(آتروفي) غدد برون ريز(بزاقي و اشكي) مي شود.
از طرفي چون گل مغربي مقدار زيادي EFAS به خصوص GLA در خود دارد، مي تواند در رفع مشكلات فوق مؤثر باشد.
از نظر تئوري GLA مي تواند با مصرف EPO در پيش ساخت پروستاگلاندين مستقيما به dLHomo- GLA يا DGLA تبديل شود. اين خاصيت به افرادي كه بدن شان نمي تواند سيس لينولئيك اسيد را به GLA تبديل كند يا در جذب سيس لينولئيك اسيد اختلال دارند، كمك مي كند. GLA و DGLA و آراشيدونيك اسيد در شير انسان وجود دارند و داراي تأثيرات عمده و ويژه اي هستند.
عوامل گوناگوني مانع تبديل LA به GLA مي شوند كه عبارتند از: كهولت سن، بيماري قند، استفاده ي زياد از مشروبات الكي، غذاهاي پُرچرب، كمبود بعضي ويتامين ها و هورمون ها، كلسترول بالا و امراض ويروسي. از طرفي اسيدهاي چرب ضروري براي تكامل بافت هاي بدن، از جمله مغز، بسيار مورد نياز مي باشند؛ مثلا مغز حاوي حدود 20 درصد EFAS است كه در كربن شماره 6 غيراشباع هستند. چون ميزان تبديل LA به GLA و DGLA در بدن بسيار كم است، وجود اين دو ماده با اسيد آراشيدوئيك در شير انسان كه غذاي اصلي نوزادان است، اهميت خاصي دارد.
يك مطالعه بسيار جالب در مور نوزادان نشان داد كه فسفوليپيدهاي گلبول قرمز نوزاداني كه با شير مادر تغذيه مي شوند، بيشتر از نوزاداني است كه با شير خشك تغذيه مي شوند. در آزمايش ديگري مصرف مكمل هاي غذايي حاوي EPO در زنان باردار باعث افزايش چربي و EFAS در شير آن ها شد. همچنين متابوليت هاي اسيد لينولئيك موجود در شير انسان مي توانند در تركيب غشاء گلبول هاي قرمز مؤثر باشند.
مطالعه ديگري نشان داد كه مصرف مقدار زياد LA (حدود 30 تا 40 گرم در روز) تأثير چنداني در بالا بردن DGLA و يا آراشيدوئيك سرم خون ندارد؛ در حالي كه مصرف روزانه حدود 500 ميلي گرم (5/0 گرم) GLA مي تواند افزايش قابل توجهي در ميزان DGLA داشته باشد. در مواردي از جمله مردان ميانسالي كه دچار سكته قلبي شده اند، بيماران با التهاب پوستي(نوع حساسيتي)، افراد الكلي و زنان مبتلا به سندرم پيش از قاعدگي ممكن است سطح GLA و DGLA پلاسماي آن ها از حد طبيعي كمتر باشد.
بيماري هاي قلبي و عروقي:
تحقيقات بسياري نشان داده اند كه مصرف LA مي تواند كلسترول را كاهش دهد. اين در حالي است كه GLA 170 بار قوي تر از LA مي باشد.
سرطان پستان و بيماري هاي مربوطه:
آزمايش هايي كه روي حيوان انجام شده، نشان داده است كه مصرف EPO مي تواند در كاهش سرطان پستان مؤثر باشد. اين در حالي است كه روغن زيتون چنين تأثيري را نشان نداده است.
در يك آزمايش، زناني كه به كيست هاي عود كننده ي پستان مبتلا بودند، پس از يك سال مصرف EPO، در مقايسه با دارونما، سرعت عود بيماري كمتر شد.
سندرم پيش از قاعدگي (PMS):
بر اساس مطالعات انجام شده با مصرف EPO مشكلات قبل از قاعدگي كاهش مي يابد. اگر چه بعضي آزمايش ها نشان مي دهند مصرف در بعضي افراد بي اثر بوده است، ولي مجموع تحقيقات تأثير اين ماده را تأييد مي كنند.
آرتريت روماتوئيد:
مطالعات مختلفي نشان مي دهند كه مصرف بيش از سه ماه EPO تأثير مطلوبي در بهبود آرتريت روماتوئيد دارد و سفتي عضلات را در هنگام صبح كاهش مي دهد. همچنين در بعضي موارد مصرف همزمان آن با داروهاي ضدالتهاب باعث كاهش مصرف اين داروها شده است.
بيماري MS:
مطالعات گوناگون نشان داده اند كه استفاده از رژيم هاي حاوي LA بهبود مختصري در افراد مبتلا به MS ايجاد مي كند؛ زيرا در اين گونه افراد ناهنجاري متابوليسم EFA وجود دارد.
التهاب پوستي(حساسيتي) و بيماري هاي پوستي:
در آزمايش هايي كه بر روي التهابات پوستي حساسيتي به روش دوسوكور انجام شده، اثرات GLA مؤثرتر از دارونما بوده است. مصرف GLA در اين موارد باعث كاهش شديد خارش و مصرف كورتيكواستروئيدها نيز شده است. در اين مطالعه پانزده فرد بزرگسال و هفده كودك به مدت سه هفته روزي دو نوبت و هر نوبت 5/0 گرم EPO مصرف كردند. در تحقيق ديگري 60 بزرگسال و 39 كودك ميزان بيشتري EPO مصرف كردند و در يك آزمايش ديگر نيز 52 نفر از سنين 16 تا 64 سال به مدت چهار ماه روزي 5/0 گرم EPO استفاده نمودند كه در تمام موارد بهبود اگزماي حساسيتي مشهود بود و خارش، پوسته پوسته شدن، شدت التهاب، شدت بيماري، خشكي و قرمزي پوست كاهش قابل ملاحظه اي يافت.
از طرفي نقص در عمل آنزيمي كه LA را به GLA تبديل مي كند، در بيماران مبتلا به التهاب پوستي حساسيتي(اگزما) ديده شده است.
طريقه و ميزان مصرف:
فرآورده هاي مختلفي از روغن گل مغربي در بازار وجود دارد كه بايد با توجه به نوع دارو از راهنماي آن ها استفاده كرد. اين محصولات بيشتر مكمل غذايي هستند و مي توانند هر روز با مقادير معيني مصرف شوند. به طور معمول حداكثر ميزان استفاده از EPO به عنوان مكمل غذايي، روزانه 4 گرم مي باشد كه اين مقدار حاوي 300 تا 360 ميلي گرم GLA است. بعضي منابع مصرف روزانه تا 8 گرم براي بزرگسالان و 4 گرم براي كودكان را بلامانع مي دانند.
عوارض جانبي:
تاكنون عوارضي از مصرف خوراكي روغن گل مغربي ديده نشده است. از سال 1970 اين روغن روزانه 1000 تن در كشورهاي مختلف استفاده مي شود كه تاكنون هيچ شكايتي از عوارض آن گزارش نشده است.مهم ترين اثرات گزارش شده:
ضد آلرژي، ضد تصلب شرائين، ضد التهاب، ضد سرطان، قابض، ملين، كاهش دهنده ي كلسترول، كاهش دهنده ي پُرفشاري خون، آرام بخش، مغذي(تأمين كننده ي اسيدهاي چرب ضروري بدن) و وازوديلاتور(گشاد كننده رگ ها).توجه:
گرچه بيشتر فرآورده هاي روغن گل مغربي به صورت خوراكي(كپسول) است، ولي فرآورده اي موضعي اين گياه مانند لوسيون، كرم، پماد و روغن هاي ماساژ نيز وجود دارد. دكتر محمد حسين صالحي سورمقي - دكتراي تخصصي فارماكوگنوزي
در متن پايين تعدادي از گياهان دارويي مفيد براي بهبود و رفع برخي ناراحتي هاي اعصاب را بيان مي كنيم كه تعدادي با هم و تعدادي به تنهايي استفاده مي شوند.
اين نكته ي خيلي مهم را بايد متذكر شويم كه بيان موارد استفاده ي اين گياهان دارويي، تنها بر اساس وظيفه اطلاع رساني سايت مي باشد و به هيچ عنوان به معناي تجويز يا تكذيب مورد درماني ذكر شده نمي باشد.
آرامش اعصاب
1- يك قسمت گل بابونه ، يك قسمت گياه اسطو خودوس ، يك قسمت برگ نعناع ، دو قسمت ريشه سنبل الطيب ، سه قسمت ميوه رازيانه و سه قسمت گل و برگ پاخري را بكوبيد (منظور از قسمت، نسبت مواد به هم مي باشد) و با هم مخلوط كنيد. يك قاشق غذا خوري از اين مخلوط را در يك ليوان آب جوش ريخته و مدت 20 دقيقه بگذاريد تا دم بكشد. سپس آن را صاف كرده و روزي دو بار، هر بار يك فنجان صبح و شب ميل كنيد.
2- ريشه سنبل الطيب ، برگ نعناع و گياه اسطوخودوس ( از هر كدام سه قسمت) را بكوبيد و با هم مخلوط كنيد. يك قاشق غذا خوري از اين مخلوط را در يك ليوان آب جوش ريخته و مدت نيم ساعت بگذاريد تا دم بكشد. سپس آن را صاف كرده و روزي دو بار، صبح و شب ميل كنيد.
3- ريشه سنبل الطيب، گل رازك، گياه اسطوخودوس، گياه فرنجمشك، گل بابونه و ميوه انيسون ( از هر كدام يك قسمت) را بكوبيد و با هم مخلوط كنيد. يك قاشق غذا خوري از اين مخلوط را در يك ليوان آب جوش ريخته و مدت نيم ساعت بگذاريد تا دم بكشد. سپس آن را صاف كرده و روزي دو بار، صبح و شب ميل كنيد.
4- 20 گرم بادرنجبويه و 20 گرم علف چاي و 5 گرم رازك را بكوبيد و با هم مخلوط كنيد. يك قاشق غذا خوري از اين مخلوط را در يك ليوان آب جوش ريخته و مدت 20 دقيقه بگذاريد تا دم بكشد. سپس آن را صاف كرده و روزي دو بار، صبح و شب ميل كنيد.
5- 2 تا 4 گرم علف چاي (هوفاريقون) را بكوبيد. سپس در يك ليوان آب جوش ريخته و مدت نيم ساعت بگذاريد تا دم بكشد. سپس آن را صاف كرده و روزي سه بار، هر بار يك فنجان، يك ساعت بعد از غذا ميل كنيد.
6- 5 تا 10 گرم گلبرگ شقايق را بكوبيد. سپس در يك ليوان آب جوش ريخته و مدت نيم ساعت بگذاريد تا دم بكشد. سپس آن را صاف كرده و روزي سه بار، هر بار يك فنجان، يك ساعت بعد از غذا ميل كنيد.
7- 2 تا 4 گرم گياه ريحان را بكوبيد. سپس در يك ليوان آب جوش ريخته و مدت نيم ساعت بگذاريد تا دم بكشد. سپس آن را صاف كرده و روزي دو بار، هر بار يك فنجان، يك ساعت بعد از غذا ميل كنيد.
8- 2 تا 4 گرم گل بابونه را بكوبيد. سپس در يك ليوان آب جوش ريخته و مدت نيم ساعت بگذاريد تا دم بكشد. سپس آن را صاف كرده و روزي دو بار، هر بار يك فنجان، يك ساعت بعد از غذا ميل كنيد.
9- 1 تا 2 گرم برگ مريم گلي را بكوبيد. سپس در يك ليوان آب جوش ريخته و مدت نيم ساعت بگذاريد تا دم بكشد. سپس آن را صاف كرده و روزي دو بار، هر بار يك فنجان، يك ساعت بعد از غذا ميل كنيد.
10- 2 تا 4 گرم ريشه سنبل الطيب را بكوبيد. سپس در يك ليوان آب جوش ريخته و مدت نيم ساعت بگذاريد تا دم بكشد. سپس آن را صاف كرده و روزي سه بار، هر بار يك فنجان ميل كنيد.
اين گياه دارويي براي رفع مشكلات عصبي زير نيز مفيد است :
1- سنبل الطيب، اكليل كوهي، بابونه و نعناع ( از هر كدام يك قسمت) را بكوبيد و با هم مخلوط كنيد. يك قاشق غذا خوري از اين مخلوط را در يك ليوان آب جوش ريخته و مدت 20 دقيقه بگذاريد تا دم بكشد. سپس آن را صاف كرده و روزي دو بار، صبح و شب ميل كنيد.
2- 3 گرم اسطوخودوس، 3 گرم تخم گشنيز و 5 دانه فلفل سياه را بكوبيد و با هم مخلوط كنيد. يك قاشق غذا خوري از اين مخلوط را در يك ليوان آب جوش ريخته و مدت نيم ساعت بگذاريد تا دم بكشد. سپس آن را صاف كرده و روزي دو بار، هر بار يك فنجان، نيم ساعت بعد از غذا ميل كنيد.
3- 10 گرم صمغ عربي، 10 گرم تخم گشنيز و 10 گرم تخم كدو را بكوبيد و با هم مخلوط كنيد. يك قاشق غذا خوري از اين مخلوط را در يك ليوان آب جوش ريخته و مدت نيم ساعت بگذاريد تا دم بكشد. سپس آن را صاف كرده و روزي دو بار، هر بار يك فنجان، يك ساعت قبل از غذا ميل كنيد.
4- برگ بادرنجبويه ، گل بهار نارنج، اسطوخودوس ، ميوه نسترن و ميوه رازيانه (از هر كدام 10 گرم) را بكوبيد و با هم مخلوط كنيد. يك قاشق غذا خوري از اين مخلوط را در يك ليوان آب جوش ريخته و مدت 20 دقيقه بگذاريد تا دم بكشد. سپس آن را صاف كرده و گرم گرم ميل كنيد.
مقوي اعصاب
1- 2 تا 5 گرم گياه اسطوخودوس را بكوبيد. سپس آن را در يك ليوان آب جوش ريخته و مدت نيم ساعت بگذاريد تا دم بكشد. سپس آن را صاف كرده و روزي سه بار، هر بار يك فنجان، يك ساعت بعد از غذا ميل كنيد.
2- 2 تا 4 گرم برگ نارنج را بكوبيد. سپس آن را در يك ليوان آب جوش ريخته و مدت نيم ساعت بگذاريد تا دم بكشد. سپس آن را صاف كرده و روزي دو بار، هر بار يك فنجان، يك ساعت بعد از غذا ميل كنيد.
رفع بي خوابي
1- ريشه سنبل الطيب، گياه فرنجمشك، گياه اسطوخودوس و گياه پاخري ( از هر كدام يك قسمت) را بكوبيد و با هم مخلوط كنيد. يك قاشق غذا خوري از اين مخلوط را در يك ليوان آب جوش ريخته و مدت نيم ساعت بگذاريد تا دم بكشد. سپس آن را صاف كرده و روزي دو بار، صبح و شب ميل كنيد.
2- 15 گرم بادرنجبويه ، 10 گرم رازيانه، 5 گرم بابونه، 5 گرم نعناع ، 5 گرم سنبل الطيب و 5 گرم علف چاي را بكوبيد و با هم مخلوط كنيد. يك قاشق غذا خوري از اين مخلوط را در يك ليوان آب جوش ريخته و مدت نيم ساعت بگذاريد تا دم بكشد. سپس آن را صاف كرده و روزي دو بار، صبح و شب ميل كنيد.
رفع هيستري
1- 2 تا 4 گرم برگ بادرنجبويه را بكوبيد. سپس در يك ليوان آب جوش ريخته و مدت نيم ساعت بگذاريد تا دم بكشد. سپس آن را صاف كرده و روزي دو بار، هر بار يك فنجان ، يك ساعت بعد از غذا ميل كنيد.
2- 1 تا 2 گرم گياه سداب را بكوبيد. سپس در يك ليوان آب جوش ريخته و مدت نيم ساعت بگذاريد تا دم بكشد. سپس آن را صاف كرده و روزي دو بار، هر بار يك فنجان ، يك ساعت بعد از غذا ميل كنيد.
3- 2/0 تا 5/0 گرم كلاله زعفران را بكوبيد. سپس در يك ليوان آب جوش ريخته و مدت نيم ساعت بگذاريد تا دم بكشد. سپس آن را صاف كرده و روزي دو بار، هر بار يك فنجان، يك ساعت بعد از غذا ميل كنيد (همراه غذا نيز مي توان مصرف نمود).
دادنا: استاد داروسازي دانشگاه علوم پزشكي تهران گفت: مصرف چاي سبز موجب كاهش كلسترول و وزن افراد ميشود.
محمد صالحي سورنقي در گفتوگو با فارس افزود: چاي سبز طعم تلخ و رنگ سبز كمرنگ دارد.
وي گفت: چاي سبز يكي از بهترين مواد غذايي ضد سرطاني است و از كبد در برابر سلولهاي سرطاني محافظت ميكند.
استاد داروسازي دانشگاه علوم پزشكي تهران افزود: چاي سبز موجب كاهش كلسترول خون و كاهش وزن ميشود و ضد ويروس است.
صالحي سورنقي گفت: تفاوت چاي سبز با چاي سياه اين است كه چاي سبز كافئين بسيار كمتري نسبت به چاي سياه دارد و مصرف آن براي رفع خستگي مؤثر نيست. چاي سياه 2 تا 4 گرم كافئين دارد كه چاي سبز بسيار كمتر از اين مقدار كافئين دارد.
وي گفت: براي تهيه چاي سبز ميتوان 3 تا 4 گرم چاي را در قوري ريخته و 15 دقيقه بر حرارت غيرمستقيم حرارت داده شود تا كاملاً دم بكشد تا رنگ سبز روشن و مزهاي متفاوت از چاي سياه به دست آيد.
در متن پايين تعدادي از گياهان دارويي مفيد براي افزايش يا كاهش ميل جنسي را بيان مي كنيم.
اين نكته ي خيلي مهم را بايد متذكر شويم كه بيان موارد استفاده ي اين گياهان دارويي، تنها بر اساس وظيفه اطلاع رساني سايت مي باشد و به هيچ عنوان به معناي تجويز يا تكذيب مورد درماني ذكر شده نمي باشد.
گياهان زياد كننده ميل جنسي :
1- 50 تا 100 گرم پياز را روزي دو مرتبه همراه با غذا ميل كنيد.
2- 5/0 تا 1 گرم زعفران را با غذا بخوريد.
3- 2 تا 5 گرم كرفس خام را را با غذا مصرف كنيد.
4- 1 تا 2 گرم تخم تره را با يك ليوان شير، چند روز متوالي ميل كنيد.
5- 10 تا 20 گرم موسير را همراه غذا ميل كنيد.
6- 2 تا 5 گرم پوست دارچين را بكوبيد. سپس در يك ليوان آب جوش ريخته و مدت نيم ساعت بگذاريد تا دم بكشد. سپس آن را صاف كرده و روزي سه بار، هر بار يك فنجان ميل كنيد.
7- 2 تا 4 گرم گياه مارچوبه را بكوبيد. سپس در يك ليوان آب جوش ريخته و مدت نيم ساعت بگذاريد تا دم بكشد. سپس آن را صاف كرده و روزي سه بار، هر بار يك فنجان ميل كنيد.
گياهان كم كننده ميل جنسي :
1- 5/0 تا 1 گرم تخم سداب را بكوبيد. سپس در يك ليوان آب جوش ريخته و مدت نيم ساعت بگذاريد تا دم بكشد. سپس آن را صاف كرده و روزي سه بار، هر بار يك فنجان ميل كنيد.
توجه: مصرف مقادير زياد سداب، سمي است.
2- 2 تا 4 گرم تخم يا ميوه پنج انگشت را بكوبيد. سپس در يك ليوان آب جوش ريخته و مدت نيم ساعت بگذاريد تا دم بكشد. سپس آن را صاف كرده و روزي سه بار، هر بار يك فنجان ميل كنيد.
3- روزي سه بار و هر بار يك تا دو فنجان آب انار ترش ميل كنيد.
4- روزي سه بار و هر بار يك فنجان آب ترنج (بالنگ) ميل كنيد.
5- حداقل روزي يك بار، مقداري عدس بپزيد و همراه غذا ميل كنيد.