چگونگي كنترل استرس يكي از بهترين شيوهها براي حفظ سلامت بدن است.شواهد نشان ميدهد فشار بيش از حدي كه در زندگي بر ما وارد ميشود، فقط باعث از بين رفتن حال و حوصله، و تغيير خلق و خو نمي شود. افرادي كه هميشه تحت استرس هستند نسبت به انواع بيماريهاي جسمي، از سرماخوردگي ساده گرفته تا فشار خون بالا و بيماريهاي قلبي نيز آسيبپذيرترند.
راههاي زيادي براي مقابله با استرس وجود دارد كه يكي از آنها خوردن مواد غذايي مناسب است.
مواد غذايي به شيوههاي مختلف ميتوانند با استرس مقابله كنند. غذاهاي آرامشبخش سطح سروتونين بدن را افزايش ميدهند. سروتونين در كاهش فشارهاي رواني موثر است.
غذاهاي ديگر سطح كورتيزول و آدرنالين (هورمونهاي استرس زا كه در دراز مدت عوارضي براي بدن دارند) را كاهش مي دهند.
در نهايت نيز، يك برنامه غذايي مناسب با كاهش فشار خون و تاثير مثبت بر سيستم ايمني بدن ميتواند استرس را كاهش دهد.
كربوهيدراتهاي پيچيده
تمامي كربوهيدراتها، مغز را تحريك ميكنند تا سروتونين بيشتري توليد كند. براي تنظيم ميزان سروتونين بهتر است كربوهيدراتهاي پيچيده بخوريد كه آرامتر هضم ميشوند. بهترين منابع اين مواد، غلات و نانهاي سبوسدار است.
مركبات
مركبات مثل پرتقال، سرشار از ويتامين C هستند. مطالعات نشان ميدهد اين ويتامين ميتواند سطح هورمونهاي استرسزا را كاهش دهد و سيستم ايمني بدن را تقويت ميكند.
اسفناج
اسفناج به دليل داشتن منيزيم در كاهش استرس موثر است. منيزيم كمك ميكند سطح كورتيزول در بدن تنظيم شود. علاوه بر اين كمبود منيزيم باعث سردرد و خستگي ميشود كه از علائم استرس هستند.
ماهيهاي چرب
براي كنترل كورتيزول و آدرنالين، ماهيهاي چرب بخوريد. اسيدهاي چرب امگا 3 كه در ماهيها يافت ميشوند، از بروز بيماريهاي قلبي پيشگيري كرده و با هجوم هورمونهاي استرسزا مقابله ميكنند.
چاي سياه تحقيقات نشان ميدهد، مصرف چاي سياه (ترجيحا كمرنگ) به شما كمك ميكند خيلي سريعتر از شرايط استرس زا دور شويد. اما قهوه ميتواند ميزان استرس را افزايش دهد.
پسته
پسته ميتواند تاثير هورمونهاي استرسزا را بر بدن كاهش دهد. آدرنالين فشار خون را افزايش مي دهد و باعث ميشود زماني كه تحت استرس هستيد، ضربان قلب شما افزايش يابد. خوردن يك مشت پسته در هر روز ميتواند فشار خون را كاهش دهد و در نتيجه اثر ترشح آدرنالين را نيز كم كند.
بادام
بادام سرشار از ويتامينهاي مفيد است؛ از جمله ويتامين E كه سيستم ايمني بدن را تقويت مي كند و ويتامينهاي گروه B كه بدن را در برابر حملات استرسزا انعطاف پذير و آماده ميكند. براي اين كه از فوايد اين ماده غذايي بهرهمند شويد، هر روز مقداري بادام بخوريد.
سبزيجات خام
مصرف سبزيجات ترد و خام ميتواند با اثرات منفي استرس مقابله كند. جويدن كرفس يا هويج خام به رها شدن گرفتگي فكها در مواقع استرس كمك ميكند و در نتيجه سردردهاي عصبي را كاهش ميدهد.
شير
يكي ديگر از راههاي كاهش استرس، خوردن يك ليوان شير ولرم قبل از خواب است. محققان ميگويند كلسيم موجود در شير ميتواند گرفتگي هاي عضلاني را كاهش دهد و باعث تسكين تنش شود.
ورزش، دشمن استرس علاوه بر رژيم غذايي مناسب، يكي از بهترين شيوههاي مبارزه با استرس، ورزش كردن است. ورزشهاي هوازي در اين باره بسيار موثرند، زيرا اين ورزشها اكسيژن دريافتي توسط بدن را افزايش مي دهند و باعث توليد آندورفين (ماده شيميايي آرامشبخش) ميشوند. براي اين كه نتايج مثبت ورزش را در خودتان ببينيد، 3 تا 4 بار در هفته و هر بار 30 دقيقه ورزش كنيد.
مکانیسمهای دفاعی روانی باعث کنار زدن افکار متناقض از حیطه آگاهی میشوند. در واقع، استفاده از این مکانیسمهای دفاعی، نشانه نوعی سازگاری است که افراد برای جلوگیری از کاهش احترام به خود و رویارویی با اضطراب از آنها استفاده می کنند.
اگر تعداد زیادی میکروب وارد بدن ما شود، تب میکنیم. تب، یک مکانیسم جسمی خودکار دفاعی بدن است که باعث کشته شدن تعداد زیادی از میکروبها میشود و به این ترتیب تا حدود زیادی از ما در برابر بیماری محافظت میکند.
اما آیا بدن ما مکانیسم دفاعی خاصی در برابر انواع استرسهای روحی و روانی نیز دارد؟
همه ما در معرض انواع فشارهای روانی، اضطرابها و هیجانها قرار داریم. بر خلاف آنچه تصور میکنیم، منابع این فشارها، اضطرابها و هیجانها، همیشه شرایط بیرونی نیستند و در بسیاری از موارد آنها از درون خودمان ریشه میگیرند.
جالب است بدانیم بدن ما به یک سیستم دفاعی روانی درست مشابه سیستم دفاعی جسمانی مجهز است. این سیستم شامل برخی مکانیسمهای دفاعی روانی و شیوههایی است که افراد به شکلی ناخودآگاه (یعنی بدون اینکه خودشان متوجه باشند) در برابر رویدادهای اضطراب آور زندگی بهکار میگیرند تا از خود در برابر آسیبهای روانی ناشی از این اضطرابها محافظت کنند و دید خوبی را که به خود دارند (احترام به خود)، حفظ نمایند.
مکانیسمهای دفاعی روانی باعث کنار زدن افکار متناقض از حیطه آگاهی میشوند. در واقع، استفاده از این مکانیسمهای دفاعی، نشانه نوعی سازگاری است که افراد برای جلوگیری از کاهش احترام به خود و رویارویی با اضطراب از آنها استفاده می کنند.
مکانیسمهای دفاعی روانی، شکلی از رفتار بهنجار هستند، مشروط بر اینکه در کاربرد آنها زیادهروی نشود، زیرا زیادهروی و تکرار مداوم آنها باعث میشود به عادت تبدیل شوند
افراد با بهکار بردن مکانیسمهای دفاعی، مسایل و مشکلات خود را حل نمیکنند، بلکه فقط به تحریف آنها و در واقع تحریف واقعیت میپردازند.
میتوان گفت همه ما انسانها گاهی واقعا به کنارهگیری موقت از واقعیت نیاز داریم تا به این ترتیب از خود در برابر آسیب حاصل از واقعیتهای دردناکی که در زندگی همه ما وجود دارند، محافظت کنیم. مشکل، زیادهروی در بهکارگیری این مکانیسمهاست که منجر به کنارهگیری دایم از واقعیت یا ابتلا به بیماری روانی میشود.
مکانیسمهای دفاعی را میتوان به دو دسته تقسیم کرد:
دسته اول آنهایی هستند که باعث ایجاد سازگاری و سلامت روانی در فرد میشوند.
دسته دوم، مکانیسمهایی هستند که در درازمدت اختلالات خفیف روانی ایجاد میکنند و بهکارگیری آنها به شکل مداوم و طولانی، گاهی به اختلالات شدید روانی یا روانپریشی میانجامد.
برای روشنتر شدن موضوع، با زبانی ساده به بررسی دو نمونه از این مکانیسمها که بیشتر از سایر مکانیسمها مورد استفاده قرار میگیرند، میپردازیم:
1- سرکوبی
سرکوبی یا واپسرانی، اصلیترین مکانیسم دفاعی است. سرکوبی به معنی جلوگیری از ورود افکار، خاطرات، آرزوها، امیال و تجربههای بسیار دردناک، ناخوشایند، شرمآور یا ناپسند به ضمیر خودآگاه است. در این مکانیسم، خاطرههای استرسزا به شکلی ارادی به ضمیر ناخودآگاه رانده میشوند، مثلا فردی که در دوران کودکی یک تصادف رانندگی بد داشته است و سعی کرده است خاطره آن را فراموش کند.
البته درست است که در این مکانیسم دفاعی، شخص وقایع اضطرابآور را به ضمیر ناخودآگاه خود پس میزند و در واقع آن را از آگاهی خود خارج میکند، اما موضوع های سرکوبشده هرگز از بین نمیروند و بهصورت غیرمستقیم بر رفتار شخصی تاثیر میگذارند، مثلا در رویاها و کابوسهای شبانه دیده میشوند.
گاهی مکانیسم سرکوبی، انرژی روانی زیادی را از فرد میگیرد و هرچه موضوعات سرکوبشده بیشتر باشد، تاثیر منفی و مخرب در سلامت روانی فرد بیشتر خواهد بود، به طوری که انباشته شدن موضوعات سرکوبشده در ضمیر ناخودآگاه، سرانجام میتواند باعث بروز انواع اختلالات روانی خفیف یا شدید شود.
2- فرافکنی
در این مکانیسم دفاعی، فرد افکار و تمایلهای غیرقابل قبول خود را به دیگران نسبت میدهد و حتی دیگران را مسوول اشتباهها و ناکامیهای خود میداند و بر این مبنا آنها را سرزنش میکند، مثلا فردی کم سواد، پدر یا مادر خود را مقصر درس نخواندنش می داند.
نکته بسیار مهمی که باید مورد توجه قرار گیرد، این است که تشخیص اینکه فردی از مکانیسم دفاعی خاصی استفاده میکند یا نه، فقط از عهده متخصصان علوم رفتاری مانند روانشناسان بالینی و روان پزشکان برمیآید و نمیتوان رفتارهای دیگران را به آسانی تفسیر کرد و به آنها برچسب زد که از فلان مکانیسم دفاعی استفاده کرده است یا نه.
با نزدیک شدن به آخر سال افراد روزهای پرمشغلهای را سپری میکنند. اگر فکر میکنید کار زیادی دارید باید بدانید استرس کارایی را کاهش میدهد. استرسهای مزمن ممکن است کارمندان را در محل کار دچار خستگی و ضعف و بیحالی کند.
واضح است رهایی از این انواع استرس برای افراد پرمشغله مهم است. راهکارهای زیر باعث میشود انرژی بیشتری را احساس کرده و با موفقیت سطح استرس را کاهش دهید. در این حالت است که زمان اضافه خواهید آورد.
مسکنهای ضداسترس
اگر احساس میکنید زیر سلطه یک برنامه پر مشغله روزانه قرار گرفتهاید از استراتژی تسکین استرس و تمرینات تنفسی استفاده کنید. تنفس عمیق واکنشهایی را که در بدن منجر به بروز استرس میشود، خاموش میکند.
کاهش مصرف کافئین
خیلی از افراد در زمانهایی که احساس میکنند تحت فشار کاری زیادی قرار دارند، اقدام به نوشیدن یک فنجان قهوه، چای یا نوشابه میکنند با این تصور که سطح انرژیشان را بالا ببرند، ولی این شیوه نادرست است؛ زیرا کافئین موجود در قهوه و برخی نوشابهها واکنشهای استرسزا را در بدن تشدید میکند. بنابراین لازم است راههای دیگری را برای کسب انرژی امتحان کنید.
خواب کافی
هنگامی که برنامه روزانهتان خیلی شلوغ است نخستین چیزی که سراغتان میآید خواب است. خواب فرد را بیحال و خسته میکند. درواقع بهتر است در طول شب یک خواب کافی و راحت داشته باشید.
ورزشهای سریع
اگر احساس بیحالی و خستگی میکنید یک تمرین ورزشی کوچک انرژیبخش خواهد بود. برخلاف برخی مردم که تصور میکنند انجام حرکات ورزشی نیازمند زمان است و باید حتماً در باشگاههای ورزشی انجام شود تنها چند حرکت ساده نرمشی، استرس را دور میکند.
تغییر نگرش
استرس کارایی افراد را هنگام انجام کارها کاهش میدهد. بنابراین لازم است یاد بگیرید که به استرس به عنوان یک چالش نگاه کنید نه به عنوان یک عامل تهدیدکننده. این مسأله میتواند به شما انرژی بیشتری برای مقابله با چالش بدهد.
روشهای طلایی
اگر زمان کافی برای مدیریت استرس ندارید، برخی از نابودکنندههای استرس را که به زمان اندکی نیاز دارند، امتحان کنید. مصرف ویتامینها و گوش دادن به موسیقی یک راهحل شگفتانگیز برای تسکین استرس است.
نه گفتن
افراد دلایل مختلفی برای روزهای شلوغ خود دارند، اما بسیاری از مردم هنگام انجام کارها نمیتوانند به خواستههای دیگران نه بگویند. لازم است با یک برنامهریزی بهتر به خواستههای دیگران که زمان زیادی را میگیرد، نه بگویید. یکی از شایعترین نگرانیها و شکایات مردم به ویژه کارفرمایان این است که به اندازه کافی زمان برای انجام کارها ندارند. مدیریت زمان و مدیریت استرس دوموضوعی است که در کنار یکدیگر مورد بحث قرار میگیرند.
تصورات نادرست
همه افراد تصور میکنند استرس بد است اما اینگونه نیست، استرس در زندگی ما تاثیرات مثبت هم به جا میگذارد. استرس خوب همان هیجانی است که هنگام انجام کارها داریم و استرس بد همان لرزش و دلواپسی است.
محققان میگویند وقتی برای انجام کاری در زمان مشخص برنامهریزی میشود، همین برنامه ریزی وقت و زمان زیادی را به خود اختصاص میدهد.اگر تصور میکنید، مصرف کافئین و شکر باعث میشود سریعتر کارتان را انجام دهید سخت در اشتباه هستید. تحقیقات نشان میدهد کافئین و شکر قوای ذهنی را کاهش میدهند.
مشکل مدیریت زمان به این معنی نیست که زمان کافی وجود ندارد بلکه به این معناست که زمان انجام کارهای بیهوده وجود ندارد و باید همه وقت را به نفع کارهای خود صرف کنید.
بهتر است آنچه را مهم و ضروری است در برنامه روزانه بگنجانید زیرا انجام دادن کارهای غیرضروری نه تنها وقتگیر است بلکه باعث سردرد می شود و نوعی علایم هشداردهنده مانند گیجی در فرد به وجود میآورد.
محققان تشکیل جلسات اضافی را زبالههای وحشتناک زمان نامیده اند. بهترین راهحل این است که در یک زمان کوتاهتر مسائل را به دیگران یادآوری کنیم. قطعاً این کار نتیجه بهتری در برخواهد داشت.
----------------- امير
به اين مطلب امتياز دهيد:
Users here:
You haven`t enough privileges to reply in this forum.
Share this link:
| Processing time: 0.1523302 sec.
| Users online: - 0
| Guests online: - 1
| اين بخش متعلق است به: كانون دانش |