رشته کارشناسي ارشد MBA از اوايل دهه 1920 در آمريكا و سپس در كانادا و اروپا متولد شد. اين رشته كه رسالت اصلي آن آموزش مهارتهاي كاربردي مديريتي به كارشناسان بود، در مدت كوتاهي توانست توسعه قابل توجهي در جهان پيدا كند تا جايي كه امروزه MBA پر طرفدارترين رشته جهان است.
افرادي كه وارد رشته MBA ميشوند اغلب افرادي هستند كه در رشته هاي غير مديريتي اعم از فني يا نظري فارغ التحصيل شدهاند، ولي چون در سازمان يا کسب و کار خود نقش و ميزان تأثير مديريت صحيح و علمي را احساس ميكنند دست به دامان رشته MBA ميشوند و يا مي توانند خود کسب و کاري ايجاد نمايند.
امروزه MBA يكي از گرانترين رشته هاي دنياست تا جايي كه در دانشگاههاي شاخص دنيا هزينه تحصيل MBA چندين برابر رشته هاي ديگر است. درآمد فارغ التحصيلان رشته MBA هم به مراتب بالاتر از ديگر رشته هاست، شايد ذکر اين نکته جالب باشد که در دنيا درآمد فارغ التحصيلان MBA به طور متوسط 5 برابر ميانگين درآمد فارغ التحصيلان ديگر رشته ها است.
در ايران براي MBA به دليل سابقه اندك و تعداد محدود فارغ التحصيلان آن بازار كار فوقالعاده خوب و مناسبي وجود دارد. چرا كه فقدان وجود مديريت صحيح در اغلب سازمانهاي دولتي و غير دولتي به ميزان زيادي محسوس است و در اين عرصه MBA ميتواند بسيار مفيد و كار گشا بوده و داراي عرصه کاري بسيار خوبي باشد.
دوره كارشناسی ارشد مدیریت سازمان كه معادل Master of Business Administration (MBA ) است به منظور پرورش مدیران كارآمد برای اداره سازمانهای اقتصادی - اجتماعی، تولیدی و خدماتی طراحی شده است.
رشته MBA یا کارشناسی ارشد مدیریت حرفه ای بازرگانی چنانچه از نامش پیداست تنها مدیریت بازرگانی نیست. از آنجا که در ایران آموزش مدیریت به سه شاخه اصلی بازرگانی، صنعتی و دولتی تقسیم می شود برای اكثر متقاضیان این گمان پیش می آید که MBA تنها در برگیرنده مباحث مدیریت بازرگانی است و به طور مثال برای مدیریت صنعتی باید به سراغ رشته دیگری رفت در حالی که این تصور کاملا اشتباه است.
MBA مدیریت Business است و Business یعنی کلیه عملیاتی که از تولید تا فروش و خدمات پس از فروش کالا یا خدمات را شامل می شود و به صورت مکرر اتفاق می افتد.
برای رشته MBA حدود 30 گرایش مختلف در کشورهای مختلف تعریف شده است. اما چهار گرایش اصلی این رشته که تقریبا در همه دانشگاه ها تدریس می شوند به شرح زیر است:
1- بازاریابی و مدیریت فروش ( Marketing )
2- مدیریت مالی و مدیریت موسسات مالی ( Finance )
3- مدیریت تولید و سیستمهای تولید و پروژه ( Operation )
4- مدیریت منابع انسانی ( Human Resources )
امروزه حتی MBA با گرایش هایی مانند تجارت الکترونیک و فن آوری اطلاعات نیز ارائه می شود که نشان از انعطاف پذیری بالا و نیاز روز افزون به فارغ التحصیلان این رشته است.
متاسفانه امروزه بسیاری بدون توجه به محتوای MBA آن را با نام مدیریت سازمان می شناسند و تنها به بخش بسیار کوچکی از اهدافی که در این دوره بررسی می شود می پردازند. اگر بخواهیم تعریفی دقیقتر از اهداف MBA داشته باشیم باید توجه داشت که هدف این دوره پذیرش فارغ التحصیلان دوره های كارشناسی در رشته های مختلف به خصوص رشته های فنی و مهندسی و پرورش افرادی است كه قادر باشند در زمینه های ذیل انجام وظیفه نمایند:
(1) اداره و راهبری مؤثر و كارآمد سازمان یا یك بخش تخصصی از آن نظیر بخش های تولیدی، بازاریابی و فروش، اطلاعات و مالی
(2) ایجاد تحول در یك بخش تخصصی سازمان
(3) طراحی، هدایت و رهبری تحول در كل سازمان پس از كسب تجارب عملی در مدیریت
(4) كارآفرینی با ایجاد فعالیت های جدید در درون سازمان و یا ایجاد سازمانهای جدید
(5) ارائه خدمات مشاوره ای و مطالعاتی در زمینه های مزبور به مدیران سازمانهای اقتصادی و اجتماعی
افرادی كه در این دوره پذیرفته می شوند، حداقل دوره كارشناسی را در یكی از رشته های دانشگاهی گذرانده و با حوزه تخصصی دوره كارشناسی آشنائی پیدا كرده اند. این افراد پس از فرا گرفتن دانش مدیریت و تمرین مهارتهای مدیریتی در این دوره، نیروهای ارزنده ای خواهند شد كه می توانند با تركیب دانش تخصصی و مدیریتی خود در جهت تحقق هدفهای بالا نقش مهمی در بهبود مدیریت جامعه ایفا نمایند.
زمینه های فعالیت فارغ التحصیلان MBA فارغ التحصیلان این دوره با فراگیری دانش و فنون مدیریت قادر خواهند بود در زمینه های ذیل فعالیت نمایند:
اداره امور واحدهای ستادی سازمانهای تولیدی و اجتماعی در جهت كمك به مدیران این سازمانها برای اداره مؤثرتر سازمانهای خود
اداره و راهبری مؤثر و كارآمد یك سازمان یا یك بخش تخصصی از آن نظیر بخش های تولید، تحقیق و توسعه، مالی، فروش، پرسنلی و اطلاعات
ایجاد تحول در یك بخش تخصصی سازمان با تجدید تشكیلات، رویه ها و شیوه های اداری آن بخش
كارآفرینی در یك سازمان برای شروع فعالیت های جدید یا ایجاد و اداره سازمانهای جدید
طراحی تحول در كل یك سازمان و رهبری و هدایت تحولات كلی بعد از كسب تجربیات مدیریتی
اگر به بازار کار MBA در ایران نظر بیافکنیم ایران حداقل تا 10 سال آینده نیازمند متخصصین این رشته خواهد بود. این پیش بینی با توجه به تراکم زیاد مهاجرت فارغ التحصیلان این رشته از کشور برای کار یا ادامه تحصیل در خارج کشور و نیاز شدید سازمان های بزرگ و اقتصادی و شرکت های دولتی و خصوصی که تعدادشان کم هم نیست بسیار با وسواس صورت گرفته است.
اما بازار کار MBA در خارج از کشور نیز از جایگاه مطلوبی برخوردار است و کشور های آمریکا و کانادا در جذب متخصصین این رشته درنگ نمی کنند. از خاطر نبرید که بسیاری از دانشجویان این رشته از همان ابتدای تحصیل دعوت به کار می شوند.
كسانی كه دارای مدرك MBA می باشند وارد عرصه مدیریت می شوند و در سطوح مختلف مثل مدیر تولید یا بازاریاب یا مدیر مالی مشغول به كار می شوند یا نهایتا مدیرعامل شركت می شوند. گروه دوم وارد كار مشاوره می شوند. برخی در شركت های مشاوره مدیریت (در ایران مثل سازمان مدیریت صنعتی) كار می كنند و گروهی به عنوان كارشناس مثلا تحلیلگر مالی یا تحلیلگر بازار یا متخصص نیروی انسانی بدون اینكه وارد كار اجرایی شوند، در سازمانها كار می كنند. گروه سوم كه درصد كمی هستند ممكن است ادامه تحصیل بدهند و دكترا دریافت كنند و استاد شوند. رویكرد كنونی دنیا، رویكرد كار آفرینی است به این معنا كه ما باید فارغ التحصیلان MBA را تشویق كنیم تا خودشان كسب و كار راه بیاندازند.
ضرورت و اهمیت MBA توسعه كشور و ارتقاء استاندارد زندگی در آن مستلزم بهبود و ارتقاء كیفیت مدیریت در سازمانهای اقتصادی و اجتماعی است. با بهبود مدیریت است كه میتوان بهره وری را افزایش داد و از ظرفیت ها و امكانات موجود كالا و خدمات بیشتری را تولید نمود و ظرفیت های زیادتری را بوجود آورد.
بهبود مدیریت نیز مستلزم آگاهی و تسلط به دانش مدیریت است. امروزه مدیریت به عنوان یكی از شاخه های معرفت بشری پیشرفت زیادی نموده است و آموزش و تحقیق در زمینه آن گسترش فراوانی یافته است. باتوجه به اهمیت مدیریت در رشد و ارتقاء سازمانها و جوامع، نظامهای آموزش عالی كشورها آموزش و تحقیق در حوزه مدیریت را از نظر كیفی و كمی به سرعت توسعه داده اند.
یكی از زمینه های بارز توسعه آموزش مدیریت ایجاد رشته كارشناسی ارشد مدیریت سازمان ( MBA ) در كشورهای مختلف جهان است. این رشته به سرعت نخست در آمریكا و كشورهای صنعتی و سپس در كشورهای در حال توسعه موفق، گسترش یافته است.
همانطوریكه قبلا ذكر شد، فارغ التحصیلان دوره های كارشناسی و مخصوصا فارغ التحصیلان دوره های فنی و مهندسی وارد این دوره شده و در یك آموزش فشرده و پركار به فراگیری دانش و فنون مدیریت می پردازند. تركیب دانش تخصصی دوره كارشناسی و آگاهی و تسلط به دانش و فنون مدیریت در دوره كارشناسی ارشد، از فارغ التحصیلان این دوره مدیران كارآمد و مؤثری میسازد كه در افزایش كارآیی و رشد سازمانهای اقتصادی - اجتماعی تأثیر بسزایی دارند. به خاطر كسب همین توانایی هاست كه در سه دهه اخیر دوره های MBA در كشورهای مختلف جهان به سرعت گسترش یافته و تنها در كشور آمریكا حدود 700 موسسه آموزش عالی دوره MBA ارائه میدهند.
اگر می خواهید خود را قانع کنید که چرا باید MBA را انتخاب کنید، کار دشواری نخواهید داشت. جایگاه MBA در دنیای امروز امکان ادامه تحصیل در برترین دانشگاههای داخل و خارج را در اختیار شما قرار خواهد داد. در صورتی که زمینه شغلی مدنظر شما باشد، با توجه به اینکه این رشته بسیار نوپاست و با استقبال شدید سازمانها نیز مواجه شده است می توان بازار کار بکر و دست نخورده ای برای آن در نظر داشت، هرچند در آمریکا علی رغم سابقه 80 ساله هنوز بازار کار بسیار وسیعی در اختیار فارغ التحصیلان قرار دارد. در ایران نیز آمارهای فعلی نشان از تضمین شغل در آینده دارد. MBA قابلیتهای شما را ورای تخصصی که اکنون دارید توسعه خواهد داد و شما را به شخصی مبدل خواهد کرد که هیچ سازمانی قادرنخواهد بود به راحتی از روی تخصص شما عبور کند. این نکته که قادر هستید MBA را به عنوان رشته دوم همراه با رشته اصلی خود امتحان دهید نیز قابل توجه است. هرچند MBA ارزشی ورای رشته های تخصصی و فنی در دنیای امروز دارد.
آیا می دانید فرق كارشناسی ارشد MBA با كارشناسی ارشدهای دیگر این است كه MBA لزوماً رساله ندارد. آیا می دانید بعد از آمریكا، انگلستان اولین كشوری بود كه MBA را ایجاد كرد. آیا می دانید حقوق كسانی كه MBA خوانده اند در آمریكا 5/3 برابر كسانی است كه با همان تحصیلات و سن در موقعیت های دیگری كار می كنند. آیا میدانید که MBA پرهزینه ترین رشته دانشگاهی در خارج کشور است و هزینه سالانه آن در برخی دانشگاهها به 70000 دلار در سال می رسد؟ آیا می دانید که MBA در دانشگاه هاروارد تنها رشته ای است که به دلیل اطمینان از اشتغال خوب فارغ التحصیلان آن در آینده تحت پوشش کامل وام CITIBANK آمریکا قرار دارد و دانشجویان کلیه هزینه های خود را از آنجا تامین می کنند؟ آیا می دانید که اکثر دانشگاههای آمریکا، کانادا و اروپا به دلیل تقاضای بسیار بالای داخلی به اتباع خارجی جهت MBA پذیرش نمی دهند؟ آیا می دانید در رشته MBA کل دروس، کلاس ها، تحقیقات و ارائه آنها باید به زبان انگلیسی باشد و حتی در کشورهایی مانند فرانسه، آلمان و روسیه هم با تمام تعصباتی که روی زبان اصلی شان دارند، MBA به زبان انگلیسی تدریس می شود. آیا می دانید خصوصیت بارز دیگر MBA این است که علاوه بر درس های تئوری همراه با تحقیق Case Study ، بازیهای تجاری Business Games و ارائه نتایج در قالب Presentation و معمولا تز و کارآموزی می باشد
پس به اشتراگ بگذارید این صفحه را با: