فوتبال (به انگلیسی: Football) یک ورزش تیمی و محبوبترین بازی سراسر جهان است که توسط دو تیم یازده نفره بازیکن فوتبال با یک توپ فوتبال بر روی چمن طبیعی یا مصنوعی با هدف گلزدن انجام میگیرد. بیش از ۲۵۰ میلیون فوتبالیست در بیش از ۲۰۰ کشور وجوددارند. یازده بازیکن هر تیم شامل چند مهاجم، هافبک، مدافع و یک دروازهبان میشوند که توسط سرمربی در زمین چیده میشوند و مانند یک سیستم عمل میکنند که سیستم فوتبال نامیده میشود.
قدمت فوتبال به چندین سدهٔ پیش از میلاد و به چین بازمیگردد و به تدریج در یونان و روم نیز رواجیافت. فوتبال مدرن امروزی نیز در سال ۱۸۶۶ در مدارس انگلستان شکلگرفت و به تدریج گسترهٔ پراکندگی آن همهٔ جهان را زیر پوشش خود قرارداد. با شکلگیری سازمان فیفا در سال ۱۹۰۴ و ایجاد رقابت جام جهانی فوتبال، این ورزش بسیار گستردهتر شد.
طول زمین فوتبال ۹۰ تا ۱۲۰ متر و عرض آن ۴۵ تا ۹۰ متر است. فوتبال در دونیمه ۲۰ تا ۴۵ دقیقهای انجام میگیرد و در بازیهای حذفی و رفت و برگشتی گاهیاوقات، وقتهای اضافه و پنالتی نیز به آن افزوده میگردد. فوتبال قوانینی دارد که قوانین فوتبال نامیده میشوند و نمیتوان بر خلاف آنها عملکرد. سازمان فیفا علاوه بر فوتبال، نهاد رسمی ورزشهای فوتسال و فوتبال ساحلی نیز میباشد و کنفدراسیونهای قارهای یوفا، اِیاِفسی، سیاِیاِف، کونکاکاف، کونمبول و اُاِفسی از زیرشاخههای فیفا هستند.
جام جهانی فوتبال از بزرگترین رویدادهای ورزشی جهان است که هر چهارسال یکبار روی میدهد. علاوه بر این، فوتبال مسابقات بینالمللی دیگری مانند بازیهای المپیک تابستانی، جام کنفدراسیونها، جام باشگاههای جهان، جام ملتهای اروپا و لیگ قهرمانان اروپا را نیز دارد. لیگهای متعددی مانند لا لیگا و لیگ برتر انگلستان در کشورهای مختلف بهوجود آمدهاند که نوعی مسابقات داخلی محسوب میشوند. فوتبال بانوان نیز از اواخر سدهٔ نوزدهم میلادی به راهافتاد. فیفا ادعا میکند که وظیفهٔ محافظت بازیکنان از زورافزایی را بهخوبی انجام میدهد و فوتبال، از زورافزایی پاک است. در سال ۲۰۰۴، فیفا یک منشور اخلاقی برای اجرای بازیهای جوانمردانه بهتصویب رساند. اما در سال ۲۰۰۶، این منشور بازنگریشد و منجر به تشکیل پیکر قضایی سوم فیفا شد.
فوتبال در کشورهایی که آغازگر فوتبال بودند، نامهای مختلف داشت. این ورزش در چین «تسو چو»، در ژاپن «کِمَری» و در یونان و امپراتوری روم «هارپاستوم» نامیده میشد. اصطلاح فوتبال (به انگلیسی: Football) را برای نخستینبار مردم بریتانیا ابداعکردند، اما مردم ایالات متحده آمریکا آن را ساکر (به انگلیسی: Soccer) مینامند. این ورزش در ردههای سنی بالای ویژهٔ فوتبال در بریتانیا، تامدتی با نام ساکر شناخته میشد. پس از مدتی، در ردهٔ سنی ۱۸ سال برای نخستینبار فوتبال نامیدهشد و این اصطلاح به تدریج بر واژه ساکر تسلط پیداکرد و در پایان به فوتبال تغییرنام یافت.
این ورزش در جاهایی از جمله فرانسه، آمریکای لاتین و اسپانیا با اصطلاح فوتبال نام برده میشود. آلمانیها با اندکی تنوع آن را Fußball و fooseball نامیدهاند. ریشهٔ واژهٔ فوتبال به اواخر سال ۱۸۰۰ میلادی بازمیگردد. از هنگامی که این ورزش در مدارس انگلستان راهاندازیشد، نام فوتبال را بر خود گرفت.
تعاریف: مسابقهٔ فوتبال: به بازی است که در آن فوتبال بازیکردن انجام میگیرد، مسابقهٔ فوتبال میگویند.
زمین فوتبال: به زمینی که بازی فوتبال در آن انجام میگیرد، زمین فوتبال میگویند که سرپوشیده از چمن طبیعی یا مصنوعی است (استاندارد آن) و شامل مناطقی مانند محوطه جریمه است. فوتبال بر روی زمینهای خاکی کوچهها و خیابانها نیز انجام میگیرد و به نوعی آنها هم زمین فوتبال هستند.
تیم فوتبال: به مجموعهای از بازیکنان فوتبال گفته میشود که در یک مسابقه با هم متحد هستند.
مربی فوتبال: مربی در فوتبال نقش سازماندهی بازیکنان در جهت کامیابی در انواع مسابقات را بر عهده دارد و از بدو ورود فوتبال به بازیهای المپیک، امری به نام مربیگری وارد فرهنگ فوتبال شد.[۱۳] در فوتبال امروزی هر تیم چندین مربی دارد که وظایف به صورت دسته بندی شده بین آنها تقسیم میشود. سرگروه مربیان تیم، سرمربی نامیده میشود.
سیستم فوتبال: سیستم یا آرایش تیمی، نشاندهنده موقعیت بازیکنان یک تیم در زمین است. آرایش هر تیمی متناسب با رویکرد دفاعی یا تهاجمی آن تیم، توانایی بازیکنان و عوامل دیگر است.
کاپیتان: کاپیتان یکی از بازیکنان است که وظیفه رهبری تیم در زمین بازی را بر عهده دارد و با بستن بازوبند به بازوی چپش، از دیگر بازیکنان متمایز میشود.
دروازهبان: دروازهبان هر تیم تنها بازیکن آن تیم است که اجازه دارد توپ را (در محدوده مشخص) با دست لمس نماید. لباس دروازهبان از سایر بازیکنان تیم متمایز است و وظیفه او جلوگیری از ورود توپ به دروازه خودی است.
مدافع: به بازیکنی گفته میشود که محل قرارگیری او زمین خودی است و میان دروازهبان خودی و مهاجم حریف قرار میگیرد. وظیفهٔ اصلی مدافع، مقابله با حمله تیم حریف است. مدافعان به انواع مدافع مرکزی، مدافع کناری، سوییپر، مدافع جلو و مدافع آزاد (لیبرو) دستهبندی میشوند.
هافبک: هافبک به بازیکنی گفته میشود که معمولاً در میانهٔ زمین بازی میکند و به زیر مجموعههایی از جمله هافبک هجومی، هافبک دفاعی، هافبک میانی و هافبک کناری تقسیم میشود. وظایف اصلی هافبک، رساندن توپ به مهاجمان برای گلزنی و همچنین، کمک به مدافعان برای جلوگیری از گلخوردن است.
مهاجم: بازیکنی است که در خط جلو بازی میکند و نزدیکترین بازیکن تیم به دروازه حریف است. وظیفه اصلی مهاجم گلزنی است. انواع مختلف مهاجم، مهاجم نوک، مهاجم کنار و مهاجم کاذب است.
بازیکن ذخیره: بازیکنی است که روی نیمکت مینشیند و در مسابقات بینالمللی، حداکثر ۳ بازیکن ذخیره میتوانند جایگزین بازیکنان اصلی شوند.
هتتریک: اگر یک بازیکن در یک مسابقه سه بار یا بیشتر گلزنی کند؛ میگویند او هتتریک کردهاست.
کلین شیت: هنگامی که یک تیم در یک مسابقه هیچ توپی وارد دروازهاش نشود؛ میگویند آن تیم (یا دروازهبان آن تیم) کلین شیت انجام دادهاست.
پس به اشتراگ بگذارید این صفحه را با: